Uit de Uilen Nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 1 (2007)
Nestkatten in Flevoland
In Oostelijk Flevoland worden de kerkuilenkasten ieder jaar gecontroleerd door Hans Docter en Lykele Zwanenburg. Het gebied is in twee rayons verdeeld. Bij deze controles komen soms merkwaardige feiten aan het licht. Zo ook in het afgelopen broedseizoen, toen we bij akkerbouwer Nico Stuyt de kerkuilenkast kwamen controleren. De kast is op de zoldering van een open veldschuur geplaatst. Bij de kast aangekomen en de hand door het vlieggat gestoken, merkte ik dat er iets anders in de kast aanwezig was dan kerkuilen. Het voelde wollig en harig aan, en mijn eerste gedachte gingen uit naar een boom of steenmarter. Voor de zekerheid heb ik de hand teruggetrokken, want je weet het nooit. Daarna heb ik de deksel voorzichtig omhoog gedaan en zie daar twee jonge poesjes geboren in de kast. De beestjes waren zo'n vier weken oud. Ik heb al zo'n dertig jaar kasten gecontroleerd, maar dit heb ik nog nooit meegemaakt.
Soms broeden kerkuilen nog laat in de herfst. Bij de familie Langebeeke is het schijnbaar een goed muizenbiotoop. In juni werd het eerste broedgeval met drie jongen waargenomen. In november belde de heer Langebeeke mij op met de mededeling dat hij het blazen en sissen van kerkuilen had gehoord. En jawel op 16 november zaten er twee goed doorvoede jongen in de kast. In de kast lagen nog vele muizen die als voorraad dienden. Bij de Langebeeke is in 2004 een kast geplaatst. Direct in het eerste jaar waren er twee broedgevallen en het jaar daarop één broedgeval. Dus in 3 jaar tijd zijn er 5 broedgevallen waargenomen. In totaal zijn dit 21 jongen met een gemiddelde van 4.2 jongen over de gehele periode. De familie Langebeeke heeft in 2006 een oorkonde ontvangen van de Kerkuilenwerkgroep Oostelijk Flevoland. Het is en blijft altijd weer een verrassing wanneer je een kast bezoekt en wat je er in tegenkomt! Namens de Kerkuilenwerkgroep Oostelijk Flevoland, Lykele Zwanenburg.
Kerkuilen website Flevoland
De Kerkuilenwerkgroep Oostelijk Flevoland is al jaren actief in deze regio. Om mensen toch wat meer te informeren over de werkzaamheden van de vrijwilligers is een website gemaakt. Op de website staat ook meer informatie over de achtergrond van het ontstaan van Flevoland. Een stukje historie geeft inzicht in de eerste aanzet tot bescherming van deze bijzondere vogelsoort die je in het open polderlandschap niet zo zou verwachten. Dankzij de inzet en de gastvrijheid van de agrarische ondernemers kunnen de Kerkuilen toch tot broeden komen. Jaarlijks controleert de werkgroep een aantal kasten en wanneer mogelijk worden de uilen geringd. De werkgroep wordt al jaren gesteund door Kees Breek die met liefde en aandacht de Kerkuilen opmeet en een ring om de poot doet. Soms zijn de omstandigheden niet altijd gunstig om te ringen. Dan worden alleen de aantallen genoteerd. Op de site staat een kaartje van de locaties waar de Kerkuil heeft gebroed. Opvallend hierin is dat het accent vooral ligt in de regio's met meer landschappelijke beplanting. De akkers met weinig begroeiing langs het Ketelmeer zijn minder in trek. De werkgroep hoopt dat geïnteresseerden met veel plezier de site zullen lezen. Volg de link naar http://home.quicknet.nl/qn/prive/fam.zwanenburg. Marlies Zwanenburg.
Havik slaat holenduif in een kerkuilenkast
In januari 2006 zijn wij gestart met een kerkuilwebcamproject. We hebben twee webcams in een kast en één aan de buitengevel naast het invlieggat van de kast geplaatst. We wilden het gedrag van de kerkuilen tijdens het broeden onderzoeken. De kerkuilen kwamen in de loop van april de kast inspecteren en ook zagen we ze baltsen en paren. Dit gebeurde elke dag, zeker drie weken lang. Toch besloten zij dit jaar niet te gaan broeden, waarschijnlijk door het gebrek aan voedsel.
Nog voordat de kerkuilen naar de kast kwamen kijken, werd deze door spreeuwen en vooral holenduiven bezocht.
Een holenduivenpaar had de kast al als broedkast gekozen en was begonnen met paren.
Het vrouwtje stond kennelijk op het punt om met leggen te beginnen. In elk geval bleef het vrouwtje lang op één plek in de kast, plat zittend in een hoek. Het mannetje kwam de kast in met takjes, ze paarden en voordat hij weer wegvloog zat hij in het vlieggat naar buiten te kijken. Al met al veel beweging van duiven bij de kast. En dat moet de aandacht van een havik hebben getrokken.
Op 30 maart 2006 zag ik van achter mijn PC hoe een havik de webcamkast in kwam. De holenduif zat verstijft van angst in een hoek van de kast. En toen gebeurde het heel snel. De havik greep de holenduif. Hij probeerde zijn prooi uit de kast te slepen, maar doordat hij zo groot was als het vlieggat, kon hij niet met de duif in zijn klauwen uit de kast vliegen.
Daarom besloot hij de duif ter plekke op te peuzelen. Hij begon de duif net onder het invlieggat te "plukken", maar kort daarna sprong hij over het tussenschotje naar het andere kastdeel en sleepte de dode duif mee. En daar zette de havik zijn maaltijd voort. Toen hij klaar was met vreten verliet de havik de kerkuilenkast.
Hij had (zo bleek later) alleen de voedzame borst van de duif opgegeten. Toen ik later die dag de dode duif uit de kast ging halen moest ik ook de kast ontdoen van een enorme hoeveelheid veren die verspreid in de kast lagen. Allan Liosi
foto's: Allan Liosi
foto: Allan Liosi
Kerkuilenjong ontvlucht hitte en springt op kast
Van de hittegolven van juli hadden de kerkuilenpulli veel last. Het kan werkelijk warm in zo'n nestkast worden. De temperatuur kan fors oplopen, tot meer dan 40 graden.
Het kan zo heet worden dat de jongen uit de kast willen.
In Flevoland zijn de meeste kasten aan de schuurgevel opgehangen met het invlieggat naar buiten. Als er een jong uit de kast springt, komt hij meestal meteen buiten op het erf zonder enige beschutting. En dan is het maar te hopen dat hij de weg naar de open kapschuur of naar de boerderij-windsingel weet te vinden.
Sommige kerkuilenkasten zijn aan de gevel van de open kapschuur opgehangen, met het vlieggat naar "binnen". Dan kan de kerkuil vrij de schuur invliegen en de kast in. Op zo'n locatie in zuid Flevoland vonden wij op een snikhete julidag een nog niet vliegvlug kerkuiljong zittend bovenop op de kast. Hij was de hitte in de kast ontvlucht en op de kast gaan zitten. Door slim gebruik te maken van het aanvliegplankje is hij op de kast beland, waar het minder heet was. In de kast zaten nog drie levende jongen en één dood jong. Gek genoeg gezien het aantal dode muizen die in de kast lagen. Vijf veldmuizen en twee bosspitsmuizen. Misschien is dat jong niet door de honger, maar door de hitte overleden.
Het kerkuilenjong keek een beetje angstig naar ons, maar bleef stil zitten
Zo veel muizen, als voorraad, was wel bijzonder gezien het slechte muizenjaar.
Deze locatie ligt aan de rand van een mooi, ruig natuurgebied waar kennelijk meer prooien voor de kerkuil te vangen waren. Toen wij 7 weken later de kast opnieuw controleerden waren alle vier jongen uitgevlogen. Gelukkig maar! Allan Liosi
