Uit de Uilen Nieuwsbrief Jaargang 3 nummer 1 (2007)

'Verpakte' uilen in Utrecht

Nestdoos foto: Marc van Leeuwen

Een merkwaardig initiatief nam boer Cock Kromwijk in IJsselstein. Hij vindt natuur op zijn erf een leuke aanvulling van zijn bedrijf. Hij weet elk winterkoninkje en vliegenvangertje rond de stallen te vinden en koestert zijn zwaluwen. Maar hij wilde ook iets voor uilen doen. Hij hoorde er 's avonds wel eens een en had iets opgevangen over nestkasten. Maar hoe dat dan precies werkte….. In het boe-renbedrijf is weinig tijd voor franje en dus ook niet om tot op de bodem uit te zoeken hoe je een uilen-kast bouwt. Maar het vernuft zegeviert, en boerenslimheid valt niet te onderschatten, dus hing Krom-wijk twee jaar terug vier stevige kartonnen dozen met gaten op verschillende plekken in zijn schuur! Dat werkte niet meteen, maar dit jaar bereikte werkgroep kerkuilen via via de melding dat er 'iets' inzat.

Omdat Kromwijk niet zo goed wist wat er nu verder mee moet en omdat ik probeer een soort stamboek van de Utrechtse Kerkuilpopulatie bij te houden, ben ik gaan kijken. Bij binnenkomst zag ik het direct. De kenmerkende witte poepstrepen, braakballen en zelfs enkele veertjes. Toen we een lad-der neerzetten bij de tweede doos om te kijken of er ook gebroed werd, wiekte er een kerkuil weg. Dat was genoeg bewijs en we hebben de doos verder met rust gelaten om later terug te komen met een bevoegde ringer voor nader onderzoek.

Een week later was het zover. Met alle toegestane middelen bij de hand plaatsten we een net voor het gat in de doos. En vrijwel direct floepte er ook een uil in. Verwarring bij aanwezige experts en bij ondergetekende die de diagnose '100% zeker Kerkuil' had gesteld. Er hing namelijk een Bosuil in het net. Onverwacht, maar niet onwelkom. Het beest werd gewogen, geringd en gefotografeerd en ik kreeg bij het loslaten van de bosuil nog een stevige haal als afscheid. In de doos bevonden zich verder een onvruchtbaar ei en een jong dat te klein was voor een ring. De doos werd nog wel verstevigd want het karton was al wat aan het doorzakken. Daar zal na het broedseizoen een houten kast voor terugkomen, maar nu nog niet om verstoring te voorkomen.

Kerkuil foto: Marc van Leeuwen

Wij bleven achter met het gevoel iets gemist te hebben. Die veertjes van de kerkuil. Zou de bosuil de kerkuil hebben opgevreten? Niet ongebruikelijk. Voor de zekerheid ook nog maar even de andere 'nestdozen' nakijken… en daar zaten inderdaad de gezochte kerkuilen in. Het afvliegende kerkuil-vrouwtje belandde keurig in het net en bleek ook al geringd te zijn door onze eigen ringgroep. Het was een jong uit Wilnis (afstand 16 km binnen Utrecht, 2005) met drie eieren. Daarmee kan je spreken van een dubbelklapper. Des te merkwaardiger omdat de Bosuil beschouwd wordt als vijand van de Kerk-uil. Hier zaten ze, weliswaar in twee aparte delen van de schuur, als goede buren naast elkaar op het-zelfde erf!

Van de kerkuiljongen zijn er later nog twee geringd, de derde was op dat moment nog te jong voor een ring. Er zijn later geen resten gevonden dus alle drie de jongen van de doosbewoners zijn uitgevlogen. Het bosuiljong was verdwenen. Waarschijnlijk is dat broedsel toch nog mislukt.
Marc van Leeuwen

Broedseizoen Utrecht
Het aantal broedgevallen in regio Utrecht & West Betuwe daalde in 2006 van 54 naar 38, een achteruitgang van 30%. Maar zo bekeken toch nog net iets gunstiger dan het landelijk gemiddelde van 34%. Zo werd de al enige jaren stijgende lijn in onze regio tot staan gebracht. Gemeld moet worden dat Utrecht en West Betuwe helaas niet gebiedsdekkend geďnventariseerd konden worden. Ook onze regio heeft te maken gehad van wat wisseling in controleurs. Bij dezen bedank ik Wim Bomhof en Wim Schuurman toch de mannen van het eerste uur voor hun inzet. Ze hebben er goed aan gedaan hun taken over te dragen aan andere(kerk)uilenthousiastelingen en daar gaat het toch om.

In totaal vlogen er nog minimaal 92 jongen uit, met een gemiddelde van 2,4 jong per broedsel. Er werden slechts 3 locaties bezet door niet-broedende paartjes en maar op enkele locaties werd een solitaire uil aangetroffen. Het kerngebied voor de kerkuil blijft Oost en Zuidoost Utrecht.
Vooral aan de zuidkant van Utrechtse heuvelrug blijft het aantal broedgevallen en meldingen van de kerkuil redelijk constant. Dank aan alle medewerkers die dit mogelijk gemaakt hebben.
Paul Hendrix