Ja, veiligheid is voor iedereen belangrijk! De veiligheid van ons en onze omgeving is sinds enkele jaren geregeld in Nederland. We hebben te maken met de Arbeidsomstandighedenwet ofwel de ARBO. De ARBO is van toepassing als er sprake is van een opdrachtgever-opdrachtnemer relatie. De ARBO-wet regelt de veiligheid van de werknemer, ook als de werknemer het werk vrijwillig (lees: onbetaald) uitvoert. Ook de vrijwilliger kan namelijk zijn nek breken als hij of zij van de ladder valt! De werkgever moet aannemelijk maken dat hij er alles aan heeft gedaan om voor zijn personeel een veilige werkplek te verzorgen. Achteraf wordt beoordeeld of de werkgever dit ook heeft gedaan. Het gaat er hier om dat de werkgever zijn verantwoordelijkheid kent ten opzichte van de ander. De werknemer dient de middelen te gebruiken en veiligheidsregels in acht te nemen.
In het vrijwilligerswerk, zoals ook het werk van ons 'kerkuilenmensen', is er vaak ook sprake van coördinatorschap, leiderschap van een van ons.
Als voorbeeld neem ik een oudere dame die haar buurman in de tuin de fruitbomen laat snoeien. Zij verschaft de middelen voor de buurman om het werk uit te voeren en geeft aanwijzingen wat de buurman moet doen. Op het moment dat de ladder wegglijdt doordat deze verkeerd was opgesteld en de buurman daarmee zijn nek breekt, hebben de dame en de buurman een probleem. De dame zal als eerste aangesproken worden. Zij gaf immers opdracht aan de buurman en was daarmee verantwoordelijk voor de buurman. Wat betreft aansprakelijk ligt het anders. De verzekering zal de dame niet achtervolgen, want de buurman is zelf aansprakelijk, niet de dame. Het zou wel kunnen voorkomen dat de verzekering van de buurman niet uitkeert, omdat de veiligheidsvoorschriften niet in acht waren genomen. Gelukkig zijn dit (nog) uitzonderingen. Bij betaalde arbeidsgevallen komt het wel voor dat bedrijven aansprakelijk worden gesteld voor de geleden schade.
Voor ons is het dus belangrijk om te proberen de werkomgeving en het werk veilig te maken en dit ook aantoonbaar te maken door op papier een arboplan te maken. Hierbij vragen we ons af welke methoden en middelen er beschikbaar zijn. Hierbij krijgen we informatie door onder andere navraag bij de eigenaar, bijvoorbeeld: is de zolder van de schuur veilig beloopbaar? Zijn de staanders en de sporten van de aangeboden ladder deugdelijkheid?, e.d.
Een heel belangrijk gegeven is dat het plaatsen van een nestkast op een goede plaats komt te staan. De keuze van de plaats wordt als eerste bepaald door onze eigen veiligheid (is de plaats veilig bereikbaar?) en daarnaast door de grootst mogelijke kans op broedselsucces. Een middel om het werk veiliger te maken is het gebruik van beschermingsmiddelen, zoals stevig schoeisel (niet met klompen op een trap!)en handschoenen. Kijk eens naar beroepsgroepen die net als ons hun werk op grote hoogte moeten uitvoeren, zoals glazenwassers en dakwerkers. Zij maken gebruik van klimgordels. Iets voor ons?
Zo zijn er nog wel veel meer tips die ons kunnen helpen om op een veilige manier ons werk te doen. De volgende lijst is opgesteld door de Limburgse delegatie.
Veiligheidsrichtlijnen bij het ophangen, afnemen en controleren van kerkuilenkasten
Het ophangen, afnemen en controleren van nestkasten is vaak een moeilijke zoniet gevaarlijke klus. Ondanks het feit dat het hier om vrijwilligers gaat, is de coördinator van de groep verantwoordelijk voor de veiligheid van de groep. Hij of zij moet zorgen dat de vrijwilligers veilig kunnen werken, op de hoogte zijn van de risico's en weten hoe het veiliger kan. Echter, de coördinator kan niet aansprakelijk worden gesteld voor eventuele ongelukken tijdens deze werkzaamheden. Iedereen is zelf aansprakelijk. Daarom menen wij (coördinatoren) dat het goed zou zijn om u wat richtlijnen te geven bij het uitoefenen van onze hobby.
Gebruik op gevaarlijke plaatsen een veiligheidsgordel met vanglijn
Ophangen van nieuwe kasten of verplaatsen en afnemen van bestaande kasten
Zorg altijd dat je met minimaal 2 personen bent en dat de locatie-eigenaar op de hoogte is
Gebruik alleen een deugdelijk ladder. Maak de ladder boven vast met behulp van een touw, zodra deze in de juiste positie staat, zodat deze niet kan wegschuiven tijdens de werkzaamheden
Controleer of er geen losse of kapotte sporten in de ladder zitten en of de ladder stevig staat
Veranker de vanglijn op de plaats waar je moet werken zodanig dat deze een eventuele val kan doorstaan
Maak gebruik van een touw en eventueel katrol om de kast naar boven te hijsen. Om afvallen tijdens hijsen te voorkomen dient het touw via het invlieggat en de bovenopening aan de kast te worden vastgeknoopt
Plaats de kast zodanig dat deze veilig is te controleren. Let op dat het deksel zodanig open gaat dat je direct in de kast kan kijken. Verwijder het hijstouw pas nadat de kast is vastgezet
Zet de kast op twee plaatsen (onderkant en zijkant) vast met behulp van schroeven of telefoonbouten
Zorg dat er niemand onder het werkpunt aanwezig is
Informeer bij het betreden van de (hooi)zolder de locatie-eigenaar waar je wel/niet kan lopen. Vaak wordt het hooi of stro direct op losse balken gestapeld
Loop nooit over gewelven in kerken of kapellen, maar loop via de steunmuren
Controleren van de kasten
Zorg dat je met 2 personen bent
Informeer altijd de locatie-eigenaar
Gebruik veiligheidsmiddelen (veiligheidsgordel en vanglijn) waar dit noodzakelijk is
Indien er wordt geringd laat de vogels dan met behulp van een zak naar beneden zodat deze op een veilige plek kunnen worden geringd en eventueel gewogen en gemeten
Gebruik bij het schoonmaken van de kast bij voorkeur een stofmasker (P2). Er wordt zodoende voorkomen dat er hinderlijk stof (en parasieten) wordt ingeademd
