Gejo Wassink
Click op de fotos om ze te vergroten / verkleinen
De Oehoe; genomineerd voor de rode lijst.
Mannetje van de Achterhoek Oehoe foto: Gejo Wassink
Waarnemingen
Het jaar 2006 is het jaar waarin de Oehoe 10 jaar achtereen in Nederland gebroed heeft.
Dat is een belangrijk argument om de grootste uil ter wereld op de rode lijst te plaatsen.
Die periode van 10 jaar is gekozen om te voorkomen dat allerlei incidentele broedgevallen al direct genomineerd kunnen worden.
De rode lijst is voor natuurbeschermende instanties en overheid een instrument om de vogelsoorten die erin genoemd zijn te beschermen. Dit instrument is een leidraad bij het nemen van beheersmaatregelen en beschermingsactiviteiten.
Normaal gesproken verschijnt een vogelsoort op deze lijst als er minimaal 25% achteruitgang is vastgesteld na 1960. De Oehoe kwam echter in 1960 niet in ons land voor, kan hij dan toch op de rode lijst komen te staan?
Voor dergelijke 'nieuwkomers' geldt dan dat aannemelijk gemaakt moet worden dat de soort 10 jaar in Nederland broedt, en dat er sprake is van bedreiging. Voldoet de Oehoe aan deze criteria ?
Aantalsverloop
Ook al werden er vanaf 1968 af en toe oehoeterritoria gemeld, het eerste goed gedocumenteerde broedgeval werd pas in 1997 beschreven. Ornithologen hoorden tijdens een radio-uitzending de roep van een Oehoe. Toen ze later gingen zoeken werden in de Enci-groeve jonge oehoes ontdekt.
Daarna nam de oehoe nog niet direct in aantal toe. Pas in het jaar 2002 konden we in Nederland 3 broedparen vaststellen. Het bijzondere was dat er toen ook een paartje jongen grootbracht buiten de provincie Limburg, in de Achterhoek.
Het jaar 2004 was een spannend jaar, omdat er plotseling 6 territoria werden vastgesteld. Er werd enthousiast gesproken over "De opmars van de oehoe".
Mannetje van de Achterhoek Oehoe foto: Gejo Wassink
Voedsel
Als we echter de grafiek bekijken , blijkt van die 'opmars' geen sprake, want het aantal was in 2005 alweer gedaald naar 4 territoria. Daarbij moet de kanttekening worden geplaatst dat er een paartje was verhuisd naar een plek net over de grens in Duitsland.
Op het moment van schrijven werden er in Nederland op 4 plaatsen roepende oehoes gehoord terwijl ook het (vijfde) broedpaar net over de Duitse grens weer aanwezig was. Ondanks het feit dat er juist in Twente en de Achterhoek goed geluisterd is in potentieel geschikte gebieden, werd er niets nieuws gevonden. Het lijkt er dus op dat de Oehoe nog lang niet alle potentiële broedplaatsen in Nederland heeft ontdekt.
Bedreiging
Zowel in Duitsland als in ons eigen land, lijkt de oehoe een voorkeur te hebben voor steengroeven. Juist het broeden in dergelijke gebieden maakt hem enorm kwetsbaar. Zo was in 2005 bij bijna alle broedgevallen bescherming nodig, omdat de broedsels anders verloren waren gegaan.
In de Enci-groeve werd pal voor het nest materiaal gestort. Door een oplettende medewerker van de Provincie is dit op tijd geconstateerd en uiteindelijk gestaakt. De jongen zijn normaal uitgevlogen.
In een andere groeve werd het nest bijna bedolven onder het zand waarmee een deel van de groeve zou worden dichtgestort. Ook hier kon verder leed nog net worden voorkomen door een ornitholoog , en werden de werkzaamheden eveneens gestaakt.
In een derde groeve zou een schietfestijn plaatsvinden. Een van de doelen waarop met kruisboog zou worden geschoten stond zo'n beetje onder het oehoenest. Er was dus een kans dat de oehoes bij een misser door een pijl geraakt konden worden. Ook hier is ingegrepen.
In een vierde groeve werd de wand waarop in het vorige jaar gebroed werd afgegraven. De Oehoes konden hier tijdig uitwijken naar een oud buizerdnest in een naburig bos. Omdat het buizerdnest niet lang meer meegaat is daar nu in samenwerking met Duitse collega's een kunstnest opgehangen.
Tot slot werd ook het Achterhoekse broedpaar al in 2003 bedreigd. Het broedbos is aldaar gekapt. Plaatselijke ornithologen is het gelukt om middels een kunstnest de Oehoes weg te lokken uit dit bedreigde gebied.
A href="Plaatjes/Pulkop7mei2005.jpg" target=picWin align="left"> Oehoejong in afweerhouding. Achterhoek 2005 foto: Gejo Wassink
Bescherming
Het is dus wel duidelijk dat de Oehoe zonder beschermingsmaatregelen weinig kansen heeft in ons land. De bedreigingen zijn zo groot dat het plaatsen op de rode lijst m.i. gerechtvaardigd is. Na 1960 is er weliswaar sprake van een lichte aantaltoename, maar het aantal individuen is dusdanig klein dat de soort duidelijk in de categorie 'gevoelig' thuishoort. Bovendien heeft de "koning der uilen" zichzelf van incidentele - naar regelmatige broedvogel gepromoveerd, doordat hij anno 2006 in 10 achtereenvolgende jaren broedvogel was.
Er zijn al gesprekken gaande, die ertoe moeten leiden dat er een soort van beschermingsplan wordt opgesteld. Behalve het beschermen van de huidige broedplaatsen zal er in het plan ook ruimte zijn om potentieel geschikte biotopen buiten Limburg een aantal jaren te inventariseren. Een lastig karwei, omdat het inventariseren van een gebied waar (nog) niets zit alleen door echte volhouders gedaan kan worden.
Vogelbescherming Nederland heeft echter al steun aangeboden, en met vereende krachten gaat het vast lukken om deze imposante diersoort voor Nederland te behouden.
