Nieuws uit de Nieuwsbrief juni 2001

Respect voor broedplaatsen kan velduil behouden

Hij is een zeldzame broedvogel in Nederland; alleen op de waddeneilanden vindt de velduil nog de juiste plaatsen. Het respecteren van de nodige rust en de kwaliteit van de broedplaatsen kan de velduil voor Nederland behouden. Gunstige verrassingen zijn niet uitgesloten.
Naast de kerkuil broeden nog vijf andere soorten uilen in Nederland. De velduil is, in tegenstelling tot de kerkuil, een echte grondbroeder. De soort prefereert ruige terreinen met open plekken zoals duinvalleien, rietmoerassen en hoogvenen. Velduilen zijn echte zwervers die dankzij hun lange vleugels enorme tochten kunnen afleggen. Afstanden van enkele duizenden kilometers zijn geen enkel probleem.
Ringonderzoek heeft duidelijk gemaakt dat nest jongen hun hele leven in Nederland kunnen blijven. Evenzogoed kunnen ze overal in Europa opduiken, van Midden-Spanje tot ver in Rusland, zelfs Siberië. Het voedsel bestaat, evenals bij de kerkuil, hoofdzakelijk uit veldmuizen. Daarnaast worden ook wel andere muizen en vogels gegeten. De aantallen broedparen kunnen enorme schommelingen vertonen die samenhangen met het voedselaanbod.
Velduilen jagen vliegend en doen dit niet alleen 's nachts maar ook wel in de schemering en overdag. De soort valt hierdoor wat meer op dan andere uilen.
De velduil is tegenwoordig een erg zeldzame broedvogel; er broedt nu minder dan 50 paar in ons land. Praktisch al die vogels zijn te vinden op de waddeneilanden, vooral op Texel, Terschelling en Ameland. De soort staat op de nationale Rode Lijst van met uitsterven bedreigde vogelsoorten. Door de grootschalige ontginningen en ontwateringen van de afgelopen twee eeuwen is het broedgebied in Nederland enorm gekrompen. Voor het behoud van de soort is het van het allergrootste belang dat de rust en het halfopen karakter van de huidige broedplaatsen op de waddeneilanden behouden blijft. De verruiging die in veel duingebieden optreedt, is ook ongunstig omdat de vogels hun voedsel (muizen) minder goed kunnen vinden.
De afgelopen decennia namen de aantallen broedparen gestaag af. Toch kan de soort nog wel voor een kleine verrassing zorgen. Zo kwam in 2000 op Terschelling plotseling twaalf paar velduilen tot broeden; het hoogste aantal sedert 1977.
Klaas van Dijk